Linux Komutları

[kral]

1: Dosya Komutları

Linux / Unix
te kullanılan temel dosya komutları genel anlamda dosya ve klasörlere
Erişim, Silme, Değiştirme, Oluşturma, Sıkıştırma ve Var olan dosyalara
çeşitli izinler veren komutlardır. Bu komutlarımız Aşağıdakilerdir.

    ls
    cd
    pwd
    mkdir
    rm
    cp
    mv
    wc
    ln
    touch
    cat
    more
    head
    tail
    chmod
    gzip
    gunzip
    alias

ls Komutu: Bulunduğumuz
dizinde var olan klasör yada dosyaları listelemeye yarar. Unix ve
Windows taki Dir komutuna eş değerdir. ls komutu aldığı parametreye göre
farklı değerler dönderir. Ben burda tüm parametrelerini
anlatmayacağım.Tüm parametreleri ve kullanımını görmek için terminale ”
man ls ” yazmanız yeterlidir. Şimdi bulunduğum dizine ls yazıyorum ve
çıktısı aşağıdaki gibi oluyor.



Ls
komutuna ls -a şeklinde kullanırsak dizinde bulunan gizli açık tüm
dosyaları listeler. ls komutunu ls -l şeklinde kullanırsakta dizindeki
dosyalar hakkında geniş bilgi verir. Oluşturulma değiştirme tarihi ve
dosya için yetkiler vb.. bilgiler yer alır.2 komutun kullanımı ve
çıktısı aşağıdaki gibidir.



cd komutu: Bu komutla belirtilen dizine geçiş yapılır. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

cd “Gidilecek Dizin”



” cd .. ” komutuyla bir üst dizine ve ” cd ~ ” komutu ile ise en üst dizine gidilir.

pwd komutu: Açılımı Print Working Directory olan bu komutun görevi bulunduğumuz dizinin tam adresini ve adını verir.



mkdir komutu: Bu komutun görevi bulunduğu dizinde belirtilen ad ile bir dizin oluşturmadır.

— mkdir “Dizin Adı” — şeklinde kullanılır.

rm komutu: Bu komut ile belirtilen dosya silinir.

— rm “Dosya Adı” — şeklinde kullanılır.

Ayrıca
rm -r “Dizin Adı” şeklinde de kullanılır. Bu kullanım ile belirtilen
dizin silinir. Komutların ayrıntılı parametrelerini ve nasıl
kullanıldıklarını öğrenmek için —  man “komut adı” — komutunu
kullanınız.

cp komutu: Bu
komut ile belirtilen bir dosyanın veya dizinin içeriği belirtilen diğer
bir dosya yada dizine kopyalanır. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—  cp Dosya1 Dosya2 şeklindedir. Dosya1 i Dosya2 ye kopyalar. —-

—  cp Dizin1 Dizin2 şeklindedir. Dizin1 i Dizin2 ye kopyalar. —-

mv komutu:
Bu komut ile belirtilen bir dosya başka bir dosyaya taşınır yada isim
de değiştirilebilir bu komut ile. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—  mv Dosya1 Dosya2 şeklindedir. Dosya1 i Dosya2 ye taşır. —-

wc komutu: Bu komut ile belirtilen dosyanın satır,kelime ve karakter sayısı gösterilir. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—- wc Dosya şeklindedir. Bu komut ile Dosya nın yan yana içerdiği satır,kelime ve karakter sayıları döndürülür.

ln komutu:
Bu komut ile bir dosyayı sembolik bir link ile çağırabiliriz. Yani bir
nevi bu link dosyamızın adresini  tutmuş olacak. Kullanımı aşağıdaki
gibidir.

—  ln deveci link  şeklindedir. deveci adlı dosyayı link
e bağlıyoruz. link te yada deveci de yapacağımız değişiklik her ikisini
de etkileyecektir —-  Bir diğer kullanımı da aşağıdaki gibidir.

—  ln -s deveci link  . Bu kullanımda ise deveci adlı dosyanın adresini link tutar deveci silindiğinde link te gider.

touch komutu:
Bu komut ile bir dosya eğer yoksa o anki tarih ile 0 byte  uzunluğunda
oluşturur eğer var olan bir dosya ise tarih bilgisi o ana göre
güncellenir. Komutun kullanımı aşağıdaki gibidir.

—  touch Dosya şeklindedir.  —-

cat komutu: Bu komut ile belirtilen dosyanın içeriği görüntülenir.More komutuna benzerdir. Kullanımları aşağıdaki gibidir.

—-  cat Dosya1  şeklindedir. Dosya1 in içeriği görüntülenir.

—-
cat >Dosya1 şeklinde de kullanımı vardır. Standart girişten alınan
verileri dosya1 e kaydeder. Bu komutu koştuğunuzda standart giriş veri
bekler sizden girdiğiniz verileri tamamladıktan sonra ctrl c ile
standart girişi tamamlamış olursunuz.Girmiş olduğunuz veriler Dosya1 e
kaydolur. Yalnız bu komut ile Dosya1 in içeriği önce sıfırlanır ardından
girdiğiniz veriler eklenir. Eğer var olan bilgilerin üstüne standart
girişten gelecek verilerin eklenmesini istiyorsanız aşağıdaki kullanımı
uygulayınız.

—– cat >>Dosya1 bu kullanımda standart girişten gelen veriler Dosya1 in EndofFile kısmından itibaren ekleyip kaydeder.

Cat komutu ile standart girişten aldığınız dataları ctrl c deyip kaydedebilirsiniz.

more komutu: Bu komut yardımı ile belirtilen dosyanın içeriği sayfalanarak görüntülenir.Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—–   more DosyaAdı şeklindedir. Dosyanın içeriği gösterilir kullanıcıya…

head komutu:
Bu komut more komutundaki gibi dosyanın içeriğini getirir yalnız sadece
ilk 10 satırını sunar kullanıcıya. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—–   head DosyaAdı şeklindedir. Dosyanın içeriğinin ilk 10 satırı gösterilir kullanıcıya…

tail
komutu: Bu komut da more komutundaki gibi dosyanın içeriğini getirir
fakat sadece son 10 satırı getirir kullanıcıya. Kullanımı aşağıdaki
gibidir.

—–   tail DosyaAdı şeklindedir. Dosyanın içeriğinin son 10 satırı gösterilir kullanıcıya…

chmod komutu:
Bu komut ile belirtilen dosyanın kullanıcı ve grupların erişimlerini
değiştirebiliriz. Bir nevi yetki verme gibidir. Okuma yazma ve
çalıştırabilme gibi dosyaların özelliklerini değiştirebiliriz. Binary
olarak belirtilen bu iznin içeriği 1 olarak yapıldığında aktif 0
olduğunda pasif hale getirilir. Aşağıdaki gibi kullanımı vardır.

—- 
chmod 777 Dosya1 . Bu örnekte aslında 777 in açılımı şu şekilde dir.
111 111 111 binary formatındadır 111=7 binary i decimale çevirdiğimizde.
Verilen örneğin anlamı Dosya1 e erişen kullanıcı , gruplara ve
diğerlerine  sırasıyla okuma,yazma ve çalıştırılabilme özelliği verilmiş
oluyor.

— chmod 755 Dosya1. Bu örneği binary olarak açtığımızda
755=111   101   101 şeklindedir. Yani kullanıcı bütün haklara sahipken
gruplar ve diğerleri okuma ve çalıştırabilme haklarına sahipler.

Bir
dosyaya erişim yetkisi vermeden önce ls -l ile dosyanın sahip olduğu
yetkileri görmeniz lazım. Erişim yetkilerini gördükten sonra gerekli
yetkiyi vermelisiniz.

gzip komutu: Bu komut ile belirtilen dosya ziplenir yani sıkıştırılır.Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—–    gzip Dosya şeklindedir. Bu komut ile Dosya sıkıştırılır ve adı Dosya.gz şeklinde değiştirilir.

gunzip komutu: Bu komut ile belirtilen sıkıştırılmış dosya açılır normal hale döner.Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—–    gunzip -d Dosya.gz şeklindedir. Bu komut ile Dosya açılır ve adı Dosya şeklinde olur.

alias
komutu: Bu komut ile sistemde var olan komutların adları değiştirilip
takma ad takılabilir. Komutları böylece türkçeleştirmiş yada beynimizde
yer edinecek bir şekilde bundan sonra kullanabilirsiniz.Kullanımı
aşağıdaki gibidir.

—— alias tarih=date şeklindedir. Bundan sonra tarih dediğiniz zaman terminal size date komutunun çıktısını getirecektir.

[kral]

2: Sistem Bilgileri Komutu

Linux
ta kullanılan Sistem bilgileri komutları genel anlamda
saati,takvimi,cpu ve bellek hakkında bilgileri öğrenmeye yarayan veya
sistem hakkında gerekli olan diğer bilgileri öğrenmeye yarayan
komutlardır.

    date
    cal
    uptime
    df
    du
    free
    whereis
    which
    uname
    w
    whoami
    hostname
    time
    who
    lsmod
    cat /proc/cpuinfo
    cat /proc/meminfo

date komutu: Bu komut ile sistemin o anki saat ve tarih bilgisini öğrenebiliriz. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

—–      date     şeklindedir.  —–

cal komutu:
Bu komut ile bulunduğunuz ayı sistem 1 aylık takvim olarak önünüze
döker. Bu komut parametre de alabilir. Herhangi bir yılın bir ayını
görmek istiyorsanız aşağıdaki gibi bir komut yazmalısınız.

——-     cal      : Bu komut sistem tarihinin bulunduğu ayı 1 aylık veri halinde dönderir kullanıcıya….

——-      cal 5 1989  : Bu komut size 1989 yılının 5.ayını 1 aylık veri halinde gösterir.

uptime komutu: Bu
komut kullanıcıya sistemin bağlı olduğu makinanın ne kadar süreden beri
kesintisiz çalıştığını göstermeye yarayan bir komutdur. Bu komut
kullanıcıya o anki saati,ne kadar süredir çalıştığını,sistemdeki aktif
kullanıcı sayısını ve sistemin son dakikalardaki yük performansını
dönderir. Kullanımı ve çıktısı aşağıdaki gibidir.



 

df komutu: Bu
komut yardımı ile Disk kullanımı ile ilgili kullanıcıya ayrıntılı
bilgiler sunulur. Bu komutun kullanımı ve çıktısı aşağıdaki gibidir.



 

du komutu:
Bu komut yardımıyla girdi olarak verilen bir dizinin altında bulunan
dizin,dosya yada klasörlerin disk üzerinde kapladıkları alana dair
ayrıntılı rapor kullanıcıya sunar. Kullanımı ve çıktısı aşağıdaki
gibidir.



 

free komutu: Bu komut ile Sistemdeki boş ve kullanılan bellek miktarları kullanıcıya sunulur. Kullanımı aşağıdaki gibidir.



 

whereis  komutu:
Bu komut ile verilen bir dosyaya ait çalıştırılabilir dosya,kaynak
dosyaların sistem üzerindeki yerlerini gösterir. Komutun kullanımı
aşağıdaki gibidir.



which komutu: Bu komuta verilecek Linux komutunun sistem üzerinde bulunduğu yerin tam yolunu verir. Kullanımı aşağıdaki gibidir.



 

uname komutu: Bu
komut ile -a şeklinde girilecek parametre ile sisteme ait çeşitli
bilgiler verilir bunlar;makinenizin tipi, network host adı vb. bilgiler
sunulur.Kullanımı aşağıdaki gibidir.



w komutu:Bu komut ile sistemde kim aktif ve ne yapıyor diye kullanıcıya gösterilir. Kullanımı aşağıdaki gibidir.



 

whoami komutu: Bu komut ile sistemde şuan log in olan kullanıcının kim olduğu belirtilir.Zaten komutun açılımıda Who am i şeklindedir.

hostname komutu: Bu
komut girildiğinde kullanıcıya sistemin bağlı olduğu makinanın adı
çıktı olarak verilir. Bu komutun kullanımı aşağıdaki gibidir.



 

time komutu: Bu komut ile belirli bir komutun ne kadar sürede gerçeklendiğini gösterir. Kullanımı aşağıdaki gibidir.



who komutu: Bu komut ile sistemde aktif olan kullanıcıları listelenir. Komutun kullanımı aşağıdaki gibidir.



 

lsmod komutu:Bu komut ile sistemde yüklenmiş olan bütün modüller hakkında kullanıcıya bilgiler sunulur. Komutun kullanımı aşağıdaki gibidir.



 

cat /proc/cpuinfo komutu: Bu
komut ile sistemi yöneten merkezi işlem birimi (Cpu) nin çalışması
hakkında ayrıntılı bilgi kullanıcıya sunulur. Komutun kullanımı
aşağıdaki gibidir.

 


cat /proc/meminfo komutu: Bu
komut ile sistemde bulunan RAM (Random Access Memory) in çalışması
hakkında ayrıntılı bilgi kullanıcıya sunulur. Komutun kullanımı
aşağıdaki gibidir.



 

[kral]

3: Process (Süreç) Yönetimi Komutları:

Linux
Process yönetim komutlarına geçmeden önce Process kavramını ele alalım.
Process: İşletim sistemleri üzerinde koşan programların parçalarından
her birisine verilen addır. Processler o an koşan programın kodunu ve
yaptığı işlevleri tutarlar.Processler bir çok alt görevi aynı anda
yerine getiren çoklu threadlerden de oluşabilir. Genel olarak Processler
aşağıdaki yapıları içerirler.

    Koşmakta olan bir Program
    Programla alakalı Asenkron bir işlev
    İşlemcinin belirlediği bir görev

Linux ta bulunan ve Süreçlerle alakalı olan veya Süreçlerin yönetiminde rol alan komutlar aşağıdaki gibidir.

    ps
    top
    kill
    killall
    bg
    fg
    pidof
    pgrep
    pstree
    fork
    getpid
    getppid
    exec
    wait
    pipe
    dup
    open
    close
    read
    write
    last
    lastcomm

Yukarıda
bahsettiğim Süreç yönetimi komutlarını anlatmadan önce önemli bir
komutu tekrar tekrar hatırlatmak istiyorum. Bu komut ” man ” komutudur.
Bu komut ile işlevini duyduğumuz ancak çok ayrıntılı bir şekilde bilgi
edinmek istediğimiz komutları öğrenebiliriz. Komutun işlevlerini ve
aldığı parametreleri,bu parametrelerle kullanıldığında nasıl işlev
gördüğünü ayrıntılı olarak kullanıcıya sunmaktadır.

Şimdi örnek olarak ”  lastcomm  ” komutunu öğrenmek için man komutumuza başvuruyoruz.Kullanımı ve çıktısı aşağıdaki gibidir.



ps komutu:
Bu komut ile sistem üzerinde koşmakta olan tüm süreçleri ve bu
süreçlerin process id leri kullanıcıya sunulur. Komutun kullanımı ve
çıktısı aşağıdaki gibidir.



top komutu:
Bu komut ile Linux sistemleri üzerinde koşmakta olan görevleri ve temel
sistem durumunu ayrıca koşmakta olan programların harcadıkları bellek
ve cpu miktarları kullanıcıya sunulur. Bu komutun kullanımı aşağıdaki
gibidir.



 

kill komutu:
Bu komut ile sistemde var olan processlerin id leri girilerek bir
process sonlandırılabilir. Linux sistemlerde bir süreci sadece ve sadece
en üstün haklara sahip olan root kullanıcısı silebilir.O yüzden ”  su  ”
komutunu kullanıp root şifresini giriyoruz.Ardından root kullanıcısı
olduğumuzda kill “Process id” si girilip bu süreç sonlandırılır. Komutun
kullanımı aşağıdaki gibidir.



killall komutu:
Bu komuta girilecek dizin parametresi ile dizin altındaki bütün
processler sonlandırılabilir. Komutun kullanımı yukarıdakine benzer.

bg komutu:
Bu komut bütün Linux dağıtımlarında mevcut olmayabilir. Ancak genel
görevi sistemde durmuş olan bir görevi yada processi arka planda devam
ettirir.Bunun dışında sistem üzerinde şuanda koşmakta olan görevleri
listeler.

fg komutu: Bu komut
sistem üzerinde durmakta olan bir süreci yada görevi ön plana çekerek
koşmasını sağlar. Her Shell kabuğu bu komutu koşmaz.

pidof komutu: Bu komut ile sistem üzerinde mevcut olan bir programın işlem id sini çıktı olarak verir.

 

pgrep komutu:Bu
komut ile şuanda koşan bir processin ve onunla birlikte belirtilen
kritere göre olan processlerin id si kullanıcıya sunulur.Komutun
kullanımı aşağıdaki gibidir.



pstree komutu: Bu komut sistem üzerinde koşan processleri bir ağaç olarak kullanıcıya sunar. Komutun kullanımı aşağıdaki gibidir.



fork komutu:
Bu komut linux ve unix sistemlerde koşan bir processin bir kopyasını
oluşturan komuttur. Süreç kopyalandıktan sonra parent-child olmak üzere
iki süreç oluşur sistemde. Bu komut sistem üzerinde farklı bir işlevi
gerçekleştirmek için genelde kullanılır. Böylece bu komut ile oluşan
child process sistem üzerinde farklı işlevler görebilir.

getpid komutu: Bu komut ile kullanıcıya şuanki koşan processin id sini verir.

getppid komutu: Bu komut ile kullanıcıya şuanki koşan processin parent ının id sini verir.

exec komutu:
Bu komut linux sistemlerinde bir processin farklı bir program olarak
çalışmaya devam etmesini sağlar. Bu işlem sonrası processin id si ve
kontrol bloğu değişmez. Exec komutu aldığı parametrelere ve gördüğü
işlevlere göre 6 farklı şekilde çalışırlar.Bunlar ve aldıkları
parametreler aşağıdaki gibidir.

int execl(const char *path, const char *arg0, … /*,(char *) 0 */);

int execv(const char *path, char *const argv[]);

int execle(const char *path, const char *arg0, … /*, (char *) 0, char *const envp[] */);

int execve(const char *path, char *const argv[], char *const envp[]);

int execlp(const char * file, const char *arg0, … /*, (char *) 0 */);

int execvp(const char *file, char *const argv[]);

wait komutu:
Bu komut belli bir süreci beklemek için kullanılır. Genellikle sistem
programlarken yazılan bash scriptler de kullanılır. Fork komutuyla
oluşturulan child process in işleyişi tamamlandığında parent processi
beklemek zorundadır. Bekletirken wait komutu kullanılır.

 

pipe komutu: Bu
komut ile bir komutun çıktısını bir diğer komuta girdi olarak
verebiliriz. Pipe kullanılırken ”  |  ” işareti kullanılır. Komutun
kullanımı ve çıktısı aşağıdaki gibidir.



dup komutu: Bu
komut ile Dosya tanıtıcısı olarak sistem üzerinde açık olan bir kanal
oluşturur. Yada dosya tanıtıcısı çoğaltılır. Sistem programlamada bash
scriptlerde çokça kullanılır. Kullanılan kanallar 3 türlüdür
open,close,other şeklinde. Dup kumutuyla sistem üzerinde açık olan bir
kanalın fd si dönderilir. Open kanalı açık ise fd=0,close ise fd=1 other
ise fd=2 olarak kullanıcıya geri döner. Dup komutunun kendisiyle
birlikte 2 tane daha çeşiti vardır. bunlar dup2 ve dup3 şeklindedir.
Aldıkları parametreler aşağıdaki gibidir.

int dup(int oldfd);

int dup2(int oldfd, int newfd);

int dup3(int oldfd, int newfd,int flags);

open komutu:
Bu komut linux ve unix sistemlerinde bir Sistem çağrısı olarak geçer.
Girilen bir dosya yolunu belirli bir duruma göre açabilir. Sadece
dosyanın yolu belirtilirse bu dosya yolundaki dosyayı açar. Kullanımı ve
aldığı farklı durumlardaki parametreler aşağıdaki gibidir.

int open(const char *pathname, int flags);

int open(const char *pathname, int flags, mode_t mode);

close komutu:
Bu komut tıpkı open komutu gibi bir sistem çağrısıdır. Belirtilen bir
dosya tanıtıcısını kapatır. Kullanımı ve aldığı parametre aşağıdaki
gibidir.

int close(int fd);

read komutu:Sistem çağrısı olan read komutu ile belirli bir kanaldan bir data okunur. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

read [-ers] [-a aname] [-p prompt] [-t timeout]

write komutu: Bu komut ile diğer kullanıcılara terminal aracılığıyla iletişim kurulabilir. Kullanımı aşağıdaki gibidir.

write user [ttyname]

 

last komutu:
Bu komut ile geçmişte sisteme bağlanan tüm kullanıcıları ve onlar
hakkında çeşitli bilgileri kullanıcıya sunar.Komutun kullanımı ve
çıktısı aşağıdaki gibidir.



lastcomm komutu:
Bu komut ile kullanıcıya önceden icra edilmiş tüm komutlar listelenir.
Verilecek parametreye göre farklı çıktılar üretir. Bu parametreler
kullanıcı adı,komut adı,dosya adı vb şeklindedir.

[kral]

4: Arama Komutları

Linuxta
dosyaların içeriklerinde belirli patternleri aramak için belirli
komutlar vardır.Bu komutları aşağıda maddeler halinde belirteceğim. Bu
komutların dışında aynı işlevi gerçekleyen komutlar olabilir ancak ben
en önemli gördüğüm komutları anlatıyor olacağım. Linux ta kullanılan
Arama komutları aşağıdakilerdir.

    grep
    sed
    find
    locate

grep komutu:
Linux kullanıcılarının en çok kullandığı avam tabiriyle haşir neşir
olduğu bir komutdur. Açılımı ise Global Regular Expression Printer
(evrensel düzenli ifade yazicisi) şeklindedir. Grep komutunun en temel
işlevi Belirli bir  ifadeyi,kelimeyi yada patterni bir dosya içinde bir
metin içinde aramasıdır. Bu komutu önemine binaen daha ayrıntılı
anlatacağım. Aşağıda farklı şekillerde kullanılan grep örneklerini
anlattım. Örnekleri uygulamanız daha erken öğrenmenizi sağlayacaktır.

1.  $ grep “Aranacak Pattern”   DosyaAdı  :   Belli bir patterni dosyada Aramaya yarar.



Yukarıdaki örnek KişiselBilgiler adlı dosyada “mehmet” ifadesi geçen satırları listelemeye yarar.

2.  $ grep -c “Pattern” DosyaAdı : Belirtilen dosyada Girilen patternle eşleşen satır sayısını döndürür.



Yukarıdaki örnekte “mehmet” ifadesi KişiselBilgiler adlı dosyada 4 satırda geçtiği için sonuç olarak 4 sayısını döndürmüştür.

3. $ grep -i “Pattern” DosyaAdı :  Girilen patternde büyük /küçük harf ayrımı yapmadan arama yapar.



 

Yukarıdaki
örnekte küçük harfle aranan “deveci” patternini büyük küçük harf ayrımı
yapmadan yaptığı aramayla eşleşen “DeVeci” adlı kelimeyi döndürdü.

4.  $ grep  -v “Pattern”  DosyaAdı  : Girilen patternle eşleşen Satırların Dışındaki Satırları listelemeye yarar.



                             

Yukarıdaki örnekte KişiselBilgiler Dosyasında “mehmet” ifadesi geçen satırların dışındaki satırlar listelenmiştir.

5.
$  grep -r “Pattern” Dosya Adı: Girilen patterni recursive (öz
yineleme) olarak Alt dosyalar dahil belirtilen dosyanın her yerinde
arama yapar.



Yukarıdaki
örnekte “Oracle” patterni deveci adlı dizinde ve onun içerdiği
dosyalarda arama yaptı. Sonunda KişiselBilgiler adlı dosyada “Oracle”
patternini buldu ve dosya adıyla beraber listeleme yaptı.

Not:
grep ile Regular expressions (Düzenli ifadeler) dediğimiz ifadelerde
çokça kullanılır. Aşağıda kullanım şekillerini ve ne işe yaradıklarına
bakalım.

    grep ^ “Pattern” Dosya Adı :  ^ ifadesi ile Pattern de belirtilen Kelime yada Harf ile başlayan ifadeler listelenir.



   
grep ^[a-z]  DosyaAdı :  Bu ifade de a-z arasındaki harflerle başlayan
satırlar listelenir. [a-z] Yerine [A-Z] yada [0-9] gibi ifadelerde
yazılabilir.

    grep “Pattern” $ DosyaAdı : Bu ifade de Patternle biten kelimeler listelenir. Kullanımı aşağıdaki gibidir.



sed komutu: Bu
komut grep komutuna benzer bir komuttur. Komutun görevi metin
dosyalarının içeriklerini belirtilen patterne göre değiştirip ekrana
basar. Ancak değişiklik kaynak dosyaya yansımaz onu tekrar
kaydetmelisiniz. Kullanım şekli aşağıdaki gibidir.



Yukarıdaki
örnekte görüldüğü gibi “mehmet” geçen ifadeleri komut buldu onun yerine
komut satırından girilen “muhammed” ifadesi geldi. Yalnız kaynak
dosyasına bu yansımaz. O şekilde değiştirmek istiyorsanız Dosya
komutlarında belirttiğim şekilde dosyaya kayıtlar yapabilirsiniz.

sed komutunun farklı parametrelerdeki işlevleri aşağıdaki gibidir.

    w parametresi ile dosyaya yazma yapılır.
    d parametresi ile satır silme işlemi yapılır.
    r parametresi ile bir dosya okunur.
    p parametresi ile satır ekrana basılır.

find komutu: Bu
komut ile dosya arama işlemleri yapılır. Yani bu komut ile bilmediğimiz
bir dizinin altındaki bir dosyayı bulabiliriz. Farklı kullanım şekli ve
örnekleri aşağıdaki gibidir. Bu komut için root olmalısınız.

    find / -name “DosyaAdı” : Bu kullanımda sistemde Belirtilen bir Dosya Adı bulunur. Kullanımı aşağıdaki gibidir.



    find / -name  “DosyaAdı” *  : Burda belirtilen bir dosya adına benzer dosyalar bulunur.



not:find ve sed komutlarında da grep komutunda olduğu gibi regular expressions lar kullanılabilir.

locate komutu: Locate
de tıpkı find komutu gibi bir dosya arama komutudur. Fakat find
komutundan daha hızlı çalışır ve çokça kullanılır. Find, realtime da
arama yaptığı için biraz daha yavaştır ancak locate komutu daha önceden
kataloglanmış bir veritabanından yada bellekten arama yapar. Bu
yüzdendir ki locate komutu find komutuna göre çok hızlı sonuç üretir.
Komutun kullanım şekilleri aşağıdaki gibidir.

    locate DosyaAdı : Bu şekilde sistemde belirtilen bir dosya adı hızlıca bulunup kullanıcıya sunulur.



    locate -i DosyaAdı: Bu şekilde kullanıldığında DosyaAdını büyük küçük harf ayrımı yapmadan karakterleri arar.

[kral]

5: Network Komutları

Linuxta
Networktan bilgi alışverişi yapmak veya networktaki bilgisayarları
öğrenmek için çeşitli komutlar vardır. Ayrıca networkta çeşitli
ayarlamaları ve setlemeleride yine Linux network komutları sayesinde
gerçekleştirebilirsiniz. Linux ta en çok kullanılan Network komutları
aşağıdakilerdir.

    ping
    traceroute
    dig
    wget
    ifconfig
    host

ping komutu:
Bu komut network üzerinde bulunan hostlara ICMP (internet control
message protocol) ECHO_REQUEST paketi yollar ve bundan dönen paketleri
kullanıcıya sunmaya yarar. ICMP hakkında ayrıntılı bilgi için bu yazımı
okuyunuz. ping ile network kümesindeki hostların aktif olup olmadığını
göndereceği yada göndermeyeceği paketlerden öğrenebiliriz. ping bir
nevi networktaki hostları uyarma komutudur. Alacağı parametrelere göre
ise network kümesi üzerindeki hostlardan çeşitli bilgiler öğrenebilir.
Aşağıda bu komutun kullanımını bildiğiniz bir ip adresinden uygulayarak
örneğini verdim.



Yukarıdaki
örnekte paket gönderimi çok uzun sürdüğü için ben ctrl-c ile alışverişi
durdurdum. Yinede gönderilen 3 paket hakkında bilgiler kullanıcıya
sunduğu gibi kullanıcıya bu işlem ile ilgili ayrıntılı bilgi
sunmaktadır.

Aşağıdaki örnekte ise eğer belli sayıda paket almak istiyorsak ”  -c   ” parametresini kullanarak yapacağız. Ben örnekte www.mehmetsalihdeveci.net adresinden 5 paket almak istediğimi belirttim örneğin çıktısı aşağıdaki gibidir.



Ping komutu ile hostname i belli olan bir sitenin adresinide öğrenebilirsiniz. Aşağıdaki örnekte www.mehmetsalihdeveci.net in ip adresini ping ile öğrendim.



traceroute komutu:
Bu komut ile network kümesinde bir host a mesaj yada bilgi
gönderdiğimiz zaman network kümesinde o hosta ulaşana kadar mesajın
uğradığı hostlardan bilgi atmaya yarar. traceroute komutu Time to Live
süresine göre çalışır. Time to live süresi bitince istenilen hosta
ulaşmasa eğer veri geri döner. Traceroute komutunun kullanımı aşağıdaki
gibidir.



not:
traceroute komutu ping komutuna benzer farklı parametre kullanıldığında
farklı bilgilerde kullanıcıya dönderebilir. Bunun için man traceroute
yazarsanız terminale ayrıntılı parametreleri öğrenebilirsiniz.

dig komutu: Bu
komut alan adı sorgulamalarında kullanılmaktadır. Windows ta bilenler
için söylüyorum nslookup a benzer bir görevi vardır. Bu komutun
kullanımı ve çıktısı aşağıdaki gibidir.



wget komutu:
Bu komut ile internetten dosya vb. verileri indirmek için kullanılır.
wget komutu http,https ve ftp gibi en çok kullanılan protokolleri
desteklemektedir. Bu komutun kullanımı aşağıdaki gibidir. Blogumdan
Linux kategorisindeki yazıları indireceğim.Komutun kullanımı ve çıktısı
aşağıdaki gibidir.



ifconfig komutu:
Bu komut ile Network taki IP konfigürasyonlarını yapılandırmak için
kullanılır. Sistemde var olan Ethernet kartlarını listelemek ve yeniden
düzenlemek içinde kullanılan bir komutdur. Bu komut ile IP,IPv6 ve MAC
adreslerinide öğrenebilirsiniz.Komutun kullanımı basit ve sadedir
çıktısı aşağıdaki gibidir.



host komutu:Bu
komut genellikle IP konfigürasyonlarında kullanıldığı gibi Domain
adından ip adreslerinide öğrenmede de kullanılır. Aşağıda komutun
kullanımı ve çıktsı bulunmaktadır.