bilgineferi.com

Genel bilgiler

Diptera (çiftkanatlılar) takımının Muscidae familyasından yaygın bir
sinek türü olan ve ev sineği olarak da adlandırılan karasinek, yerleşim
bölgelerindeki bütün sineklerin % 90’ını meydana getirir. Kutuplar’dan
Ekvator’a doğudan batıya yayılmış durumdadır. Karasinek insanların
yaşadığı en soğuk iklimden en sıcak iklime kadar bütün meskûn yerlerde
bulunabilir. Çünkü bunlar, yaşayabilmek için gerekli şartları ancak
insanların ve in- sanlarla birarada bulunan hayvanların yaşadıkları
yerlerde bulur. Özellikle yaz aylarının o sıcak günlerinde sürekli
savaş halinde olunmasına neden olabilmektedirler.

Karasinek, bütün uçucu böcekler içinde, en üstün uçma kabiliyetine
sahip usta bir “hava akrobatı”dır. Havada harika bir şekilde zikzaklar
çizerek uçabilir; beklenmedik, ani ve sert kavisler ve dönüşler
yapabilir; ne kadar elverişsiz ve kaygan olursa olsun, her türlü
zemine, yüzeye rahatlıkla konabilir. Dikkat çeken en önemli
hususiyetlerinden birisi, bulunduğu noktadan dikey olarak
havalanabilmesi ve pencereye, duvara, tavana aynı anda konabilmesidir.
Sineklerin yer çekiminine karşı koyabilmesinin sırrı, bacaklarının son
kısmının çengel şeklinde yaratılması ve çengellerinin uç bölümünün çok
küçük vantuzlarla donatılmasıdır. Bir deri tabakasıyla kaplı olan
vantuzlar, herhangi bir yüzeyle temasa geçerse, salgılanan yapışkan bir
sıvı ile sinek tavana asılı kalır. Tavana doğru yaklaştığında,
bacaklarını öne doğru uzatır ve tavana dokunur dokunmaz, geldiği yönün
tam aksine takla atarak, karın üstü bir vaziyette tavan yüzeyine
tutunur.

Temizlenmekte Olan Sinek

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Fly_01.gif

Uçuş

Sinekler uçuş için yön tayini ve kontrolünde belirleyici rol oynayan
organlarını büyük bir titizlikle son bir defa gözden geçirir. Sonra
sanki uçuş takımlarının son kontrolünü yaparak uçuşa geçecek pilot
gibi, ön tarafındaki denge organlarını ayarlar ve uçuş pozisyonunu
alır. Son olarak, antenlerinin ucundaki alıcılar (reseptör)
vasıtasıyla, rüzgârın şiddetine ve yönüne göre kalkış açı ve hızını
ayarlar ve nihayet havalanır. Bu hazırlıklar çok çok kısa bir zamanda
cereyan eder. Uçuşa geçer geçmez kısa sürede hızlanabilir ve giderek
yaklaşık saatte 10 km gibi bir hıza erişir. BSinekler bir uçaktan
milyarlarca defa daha küçük bir sanat harikasıdır.

Kısa antenli, iri gözlü, 6- 8 mm kadar boya sahip olan karasineğin ağzı
küt uçlu hortuma benzer. Hortumun ucu süngerimsi bir yastık şeklinde
olup, üzerinde ince kanalcıklar halinde birçok delik bulunur. Göğüs
kısmının iki yanında yer alan ve bir bölümü vücudun içine gömülü olan
bu kanatlar, sinirlerle bölünmüş, çok ince bir zardan meydana gelir.
Bunlar birbirinden bağımsız da hareket edebilir. Ancak uçuş esnası
hariç. Uçuş esnasında, tek kanatlı

uçaklarda görüldüğü gibi, tek bir eksen üzerinde gidip gelirler. Bu
kanatların hareketini sağlayan kaslar, sinek uçmaya başlar başlamaz
kasılır, inişe geçtiğinde de gevşer. Uçuşa geçerken, sinirlerin
denetimindeki bu kas ve kanat hareketleri, bir zaman sonra otomatik
hale gelir. Karasinek kanatlarını son derece hızlı çırpar. Bu çırpış
ona, uçuşta kararlılık sağlar.

Yakından Görünüş

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Calliphora_head_2.jpg/456px-Calliphora_head_2.jpg

Görme

Karasineğin duyu organlarının en hayret verici ve göz kamaştırıcı
olanı, karmaşık bir yapıya sahip olan gözleridir. Karasineğin başındaki
iki göz, ortalama 400 bin ommatidden (gözcük) meydana gelen mükemmel
bir görme sistemidir. Her bir gözcük ayrı bir noktayı gördüğünden,
görüntü beyinde biraraya getirildikten sonra bir mânâ çıkartılır. Yani
her gözcük bir gözün bütün özelliklerine sahiptir. Hatta bu özelliği
sayesinde arkasını da görebilir. Küçük olduklarından ve 2 mm
yakınındaki bir cismi net olarak görebildiğinden, ayrı bir merceğe
ihtiyaç yoktur. Bu gözlerin bir üstünlüğü de görme hızından gelir.
İnsan gözü saniyede 20 ilâ 50 açık- koyu renk değişimini
farkedebilirken, karasinekte bu, saniyede yaklaşık 200 defaya çıkar.

Dış iskelet faktörü
Bütün böceklerde olduğu gibi, bir iç iskelet sistemine sahip olmayan
karasineğe bunun yerine muazzam mekanik avantajlar sağlayan kitinden
yapılmış bir dış iskeletleri bulunmaktaddır. Bu sert kabuk, sineğin,
kanatları saniyede 200 defa çırpmasını sağlar. Kanatların yüzeyinde ve
başının arka kısmında bulunan hassas duyu organları (anten), uçuşla
ilgili mesajları anında beyne nakleder. Mesela, sinek, uçuş esnasında
yeni, farklı bir hava akımına maruz kalırsa, bu duyu organları hemen
beyne gerekli sinyalleri iletirler. Kaslar da beyinden gelen bu
sinyallere göre kanatlan, yeni duruma uygun harekete geçirir. Bu
sistem, günümüzün modern uçaklarına ilham kaynağı olmakta şimşek gibi
hızlı manevralarla, kendisini yakalamak isteyenleri çileden çıkaran
sineği vurmak için kullandığımız sineklik ile çok defa ıskalamamızın
sebebi, bu harikulade duyu organlarıdır. Sinek bunlarla, sinekliğin
havada meydana getirdiği yeni hava akımını hemen algılar ve bu durumun
bir tehlike oluşturduğunu anlayarak, ani bir hareketle uçup, kurtulur.
Reflekslerinin, yani ani hareket kabiliyetinin, insandan 10 kat fazla
olduğu kabul edilir.

Üreme

Karasinek, kısa ama yoğun ve bereketli bir hayat sürer. Eğer
yumurtaları 25 derece sıcaklıktaki nemli bir yere bırakılırsa
yumurtalar, 10 saat gibi kısa bir zaman zarfında açılırlar. Kurtçuklar
ancak sıvı maddelerle beslenirler. Bunlar katı yiyecekleri sıvı hale
dönüştürebilmek için kendileriyle ortak yaşayan bakterilere muhtaçtır.
Bunlarla beraber nemf (larva) haline girmek üzere olan kurtçuk, orta
bağırsağın son kısmından, sindirim borusu boyunca yol alan bakterilerin
çoğunu yok edebilecek bir asit salgılar. Kalan bakterileri de tam nemf
kundağından çıkarken orada bırakır ve sinek böylece tam asepsili
(mikroptan arınmış)olarak dünyaya gelir. Metamorfoz (başkalaşım)
geçirip, erişkin sinek haline gelebilmeleri için ise lüzumlu olan 40°C
sıcaklıktaki mekânlara yönlendirilirler. Bu ortamda 6 gün içinde iki
metamorfoz geçirip, erişkin sinek olurlar. Bir defada yaklaşık olarak
100’ün üstünde, hayatı boyunca da 600-1000 yumurta bırakabilen dişi
karasinek, larva döneminden sonraki üç gün içerisinde, çok rahatlıkla
yeniden yumurta bırakabilir. Karasinekler bu ritimleriyle çok hızlı
ürerler. Belki sağlık ve temizlik memuru olduklarından, bu ehemmiyetli
vazifelerinden ötürü çoğalmaları gerekir denilebilir. Çünkü bir kitap
bile kıymeti nispetinde nüshaları çoğaltılır ve baskısı arttırılır.
Nisan ayı ortalarında yumurtasını bırakan bir karasinekten gelen
neslin, aynı yılın Eylül ayı ortalarında bıraktığı yumurta sayısı 5
trilyonu geçer. Başka bir ifadeyle, bir gramın % 1’i ağırlığındaki
(yaklaşık olarak 70 sinek 1 gr ağırlığındadır) bir sineğin devamı olan
nesillerden 80 bin ton ağırlığında bir sinek ordusu meydana gelir.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Hoverflies_mating_midair.jpg/800px-Hoverflies_mating_midair.jpg

Solunum

Karasinek, kanatlarını saniyede 200 defa çırparken, dinlenme esnasında
harcadığı enerjinin yaklaşık 100 katı bir enerji harcar. Aktif uçuş,
çok enerji gerektiren bir fiil ve ancak düzenli oksijen temini ile
mümkün olabilir. Kendisine daha yaratılıştan bu özellik bahşedilmiş
olan sinek, karın bölgesine dizilen düzinelerce açıklıktan rahatlıkla
nefes alıp verebilir. Bu gözeneklerden giren hava, daha küçük
kanalcıklara ayrılan borularla hücrelere muntazaman iletilir. Sinek,
bir yere konduğu zaman, karın kaslarını kasarak, içeriye hava pompalar.
Uçma esnasında buna lüzum duymaz. Çünkü, saniyede 200 defa çırpılan
kanatlar, zaten kâfi miktarda hava girmesini sağlarlar. Böylece sinek,
nefes alıp vermek için ayrı bir enerji sarf etmez.

Beslenme
Karasineğin beslenmesi ile ilgili birçok kitap yazılmıştır. Karasinek
uçuş esnasında epey enerji sarfettiğinden, vücut sıvısının şeker
oranında büyük miktarda düşüş meydana gelir. Uyarıcı sistemler bu
hayati öneme haiz durumu beyne iletirler. Havada tur atarken, koku
alıcılarıyla besinlerin yerini tayin etmeye çalışır. Besin kokusu
arttığında da “iniş programını” harekete geçirir. İndiği yerde,
ayaklarındaki tat alma organı besinin tatlı, tuzlu veya ekşi olup
olmadığını algılar ve beyne iletir. Bunlar karasineğin tercih ettiği
besin cetveline uygun tatta ise, beyinden, hortumun çıkması ve emilme
işleminin yapılması emri gelir. Çevresi kalın duvarlarla çevrili olan
hortumla, sıvı besinler emilmeye başlanır. Besin ne kadar şekerli ise o
kadar çok emilir. “Yiyecek maddelerine dadanan inatçı sinek” ününe
sahip karasineğin ağzının içinde iki tüpçük bulunur. Bu tüpçüklerden
biriyle sıvı yiyecekleri emer, diğeriyle de içinde enzimler bulunan
tükürük salgılar. Yağları, karbonhidratları ve proteinleri kolaylıkla
hazmeden karasinek, çok sevdiği sert yiyecekleri sıvı hale dönüştürmede
bol miktarda tükürük salgılamak durumundadır. İşte bu sebeple de
yiyeceklerin üzerine dışkısıyla beraber bol miktarda tükürük bırakır.
Daha sonra bir başka karasinek, aynı dışkının üstüne konduğunda, önceki
karasineğin tükürüğünü de emer ve böylece bakteriler ikinci karasineğe
de bulaşır. Bunun aracılığıyla da daha geniş alanlara yayılır. Ağzının
çevresinde ve ayaklarında 20 milyonu aşkın bakteri taşıyabilen
karasinek, sadece bir günde 25-50 defa dışkı bırakır. Bundan dolayı
salgın hastalıkların bulaşmasında rol oynadığı kanaati hasıl oluşmuşsa
da, son çalışmalar, sineğin aynı zamanda bakterileri parçalayıcı
enzimler taşıdığı ve dolayısıyla çevreyi mikroplardan temizlediği
görüşü gittikçe kuvvet kazanmaktadır. Eğer böyle olmasa idi dünyanın
her yeri hastalıktan geçilemezdi. Bir başka görüşe göre de
karasinekler, çevredeki artıkları tüketerek, bakterilerin gelişip,
yayılmasını önlerler. Bu şekilde çevre temizliğinde büyük rol oynarlar.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Fly_December_2007-20.jpg/621px-Fly_December_2007-20.jpg

Paylaşım için teşekkürler konu hakkında bir bilgide ben payalaşayım.

 

Dişi sinek ısırır erkek sinek ısırmaz. 

Enterasan bir olay bu sineklere akıl ermez bunların sivriside  karasıda ısırıyor ...

Erkek sinekler  çiçek özleri ile beslenirler. Yumurta üretme gibi bir dertleri olmadığından insanları sokmazlar "ısırmazlar".

 

Ama dişi sinekler öyle değildir.

Dişi sinekler avlarının yerlerini duyargaları ve üç çift bacaklarındaki alıcılarla bulurlar. Alıcılar ile nem, ter ve ısı özelliklerini saptarlar. Sivrisineğin duyargaları bir santigradın binde biri kadar sıcaklık değişimlerini algılayabilecek kadar hassastır.

Dişi sivrisinekler insanın nefes verirken çıkardığı karbondioksit bulutu içinde, ileri geri hareketler yaparak bu bilgileri değerlendirirler, avın yararlı olacağına karar verirlerse eyleme geçerler. Bazılarının 'sivrisinek bana dokunmaz' demelerinin esas nedeni ter ve nefes kokularının, sivrisinek için cazip ve özendirici olmamasıdır.